Endometrioza a ciąża – co warto wiedzieć o płodności, staraniach o dziecko i możliwościach leczenia
Spis treści
„Mam endometriozę. Czy będę mogła mieć dzieci?”
To jedno z najczęstszych pytań, które słyszę od swoich pacjentek. Diagnoza endometriozy często budzi niepokój, szczególnie jeśli macierzyństwo jest w planach teraz lub w przyszłości.
W internecie można znaleźć wiele sprzecznych informacji. Jedne źródła sugerują, że endometrioza niemal zawsze prowadzi do niepłodności, inne uspokajają, że nie ma większego wpływu na zajście w ciążę. Prawda, jak zwykle w medycynie, jest bardziej złożona.
Dobra wiadomość jest taka, że endometrioza nie oznacza automatycznie niepłodności. Wiele kobiet z tą chorobą zachodzi w ciążę naturalnie i rodzi zdrowe dzieci. Jednocześnie warto wiedzieć, że endometrioza może wpływać na płodność i czas potrzebny do uzyskania ciąży.
Czym jest endometrioza?
Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, w której tkanka przypominająca błonę śluzową macicy występuje poza jej jamą.
Zmiany mogą znajdować się między innymi:
- na jajnikach,
- jajowodach,
- otrzewnej,
- jelitach,
- pęcherzu moczowym.
Pod wpływem hormonów tkanka ta zachowuje się podobnie jak endometrium znajdujące się w macicy. Powoduje to przewlekły stan zapalny, dolegliwości bólowe oraz powstawanie zrostów.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) endometrioza dotyczy około 10% kobiet i dziewcząt w wieku rozrodczym na świecie. Oznacza to blisko 190 milionów osób.
Czy endometrioza oznacza niepłodność?
Nie.
To najważniejsza informacja, którą chciałabym podkreślić już na początku.
Rozpoznanie endometriozy nie oznacza, że kobieta nie będzie mogła zajść w ciążę. Wiele pacjentek z endometriozą zostaje mamami bez konieczności korzystania z metod leczenia niepłodności.
Jednocześnie badania pokazują, że problemy z płodnością występują częściej u kobiet z endometriozą niż w populacji ogólnej. Szacuje się, że trudności z zajściem w ciążę mogą dotyczyć około 30-50% pacjentek z tą chorobą.
W jaki sposób endometrioza utrudnia zajście w ciążę?
Przez wiele lat uważano, że głównym problemem są zrosty i zaburzenia anatomii narządów rodnych. Obecnie wiemy, że mechanizm jest znacznie bardziej złożony.
Endometrioza może wpływać na:
- jakość komórek jajowych,
- funkcjonowanie jajników,
- proces owulacji,
- drożność jajowodów,
- zapłodnienie,
- implantację zarodka,
- środowisko hormonalne i immunologiczne organizmu.
Dodatkowo przewlekły stan zapalny może prowadzić do powstawania zrostów utrudniających prawidłowe funkcjonowanie narządów rodnych.
Co ważne, stopień zaawansowania choroby nie zawsze odpowiada stopniowi problemów z płodnością. Zdarza się, że kobieta z niewielkimi zmianami ma trudności z zajściem w ciążę, podczas gdy pacjentka z zaawansowaną endometriozą zachodzi w ciążę naturalnie.
Czy można zajść w ciążę naturalnie przy endometriozie?
Tak.
I dzieje się to znacznie częściej, niż wiele kobiet przypuszcza po usłyszeniu diagnozy.
Największe szanse na naturalne poczęcie obserwujemy u pacjentek:
- z łagodną postacią choroby,
- z zachowaną drożnością jajowodów,
- bez rozległych zrostów,
- z prawidłową rezerwą jajnikową.
Jeżeli jednak mimo regularnych starań ciąża nie pojawia się przez około 6 miesięcy, warto zgłosić się do ginekologa zajmującego się diagnostyką płodności.
W przypadku rozpoznanej endometriozy zwykle nie zalecamy wieloletniego oczekiwania.
Czy ciąża leczy endometriozę?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów.
Nie, ciąża nie leczy endometriozy.
W czasie ciąży wiele kobiet odczuwa poprawę samopoczucia. Wynika to przede wszystkim z braku miesiączek i zmian hormonalnych zachodzących w organizmie.
Nie oznacza to jednak, że choroba znika.
Po porodzie i powrocie cykli menstruacyjnych objawy mogą ponownie się pojawić.
Aktualne rekomendacje międzynarodowych towarzystw naukowych nie traktują ciąży jako metody leczenia endometriozy.
Jak przygotować się do ciąży przy endometriozie?
Jeżeli planują Państwo ciążę, warto wcześniej ocenić sytuację zdrowotną.
Najczęściej diagnostyka obejmuje:
- badanie ginekologiczne,
- specjalistyczne USG,
- ocenę rezerwy jajnikowej (AMH),
- badania hormonalne,
- ocenę drożności jajowodów,
- badanie nasienia partnera.
Dzięki temu można określić szanse na naturalne poczęcie i zaplanować dalsze postępowanie.
Czy każda kobieta z endometriozą będzie potrzebowała in vitro?
Nie.
To kolejny mit, który często spotykam w gabinecie.
Wiele pacjentek zachodzi w ciążę naturalnie lub po niewielkim wsparciu leczenia.
Jeżeli jednak ciąża nie pojawia się mimo starań, współczesna medycyna dysponuje skutecznymi metodami leczenia niepłodności, w tym procedurą in vitro.
Wybór odpowiedniej metody leczenia powinien być zawsze indywidualny i zależeć między innymi od wieku pacjentki, rezerwy jajnikowej oraz stopnia zaawansowania choroby.
Czy ciąża przy endometriozie jest ciążą wysokiego ryzyka?
Większość kobiet z endometriozą przechodzi ciążę prawidłowo i rodzi zdrowe dzieci.
Badania wskazują jednak, że u części pacjentek może występować nieco wyższe ryzyko:
- porodu przedwczesnego,
- stanu przedrzucawkowego,
- łożyska przodującego,
- cięcia cesarskiego.
Nie oznacza to jednak, że powikłania wystąpią u każdej kobiety.
Kluczowe znaczenie mają regularne wizyty kontrolne i odpowiednie prowadzenie ciąży.
Kiedy zgłosić się do ginekologa?
Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:
- miesiączki są bardzo bolesne,
- występuje ból podczas współżycia,
- pojawiają się przewlekłe bóle miednicy,
- ciąża nie pojawia się mimo regularnych starań,
- wcześniej rozpoznano torbiele endometrialne lub endometriozę.
Wczesna diagnostyka pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie leczenie i zwiększyć szanse na uzyskanie ciąży.
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy można zajść w ciążę mając endometriozę?
Tak. Wiele kobiet z endometriozą zachodzi w ciążę naturalnie. Szanse zależą od wieku, stopnia zaawansowania choroby oraz stanu jajników i jajowodów.
Czy endometrioza zawsze powoduje niepłodność?
Nie. Endometrioza zwiększa ryzyko problemów z płodnością, ale nie oznacza automatycznie niepłodności.
Czy przy endometriozie trzeba od razu myśleć o in vitro?
Nie. Wiele kobiet zachodzi w ciążę naturalnie. Decyzja o leczeniu niepłodności zależy od indywidualnej sytuacji pacjentki.
Czy ciąża leczy endometriozę?
Nie. Objawy mogą czasowo ustąpić podczas ciąży, ale sama choroba nie zostaje wyleczona.
Jak długo można starać się o ciążę przy endometriozie?
W przypadku rozpoznanej endometriozy warto rozważyć konsultację ze specjalistą już po około 6 miesiącach bezskutecznych starań.
Czy kobieta z endometriozą może urodzić zdrowe dziecko?
Tak. Zdecydowana większość kobiet z endometriozą rodzi zdrowe dzieci.
Masz pytania? Zostań naszą Pacjentką
Źródła medyczne wykorzystane przy opracowaniu artykułu
- WHO. Endometriosis Fact Sheet
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/endometriosis - ESHRE Guideline: Endometriosis (2022)
https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal/Guidelines/Endometriosis-guideline - ASRM Committee Opinion: Endometriosis and Infertility
https://www.asrm.org - NIH. Endometriosis and Infertility: A Review of the Pathogenesis and Treatment of Endometriosis-Associated Infertility
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3538128/